Cyflogeion Beichiog a’u Hawliau

Mae hawliau cyfreithiol gan gyflogeion beichiog – gan gynnwys yr hawl i gymryd amser (wedi’i dalu) er mwyn mynd i apwyntiadau cynenedigol, absenoldeb mamolaeth a chyflog mamolaeth.  

 

Mae 4 prif hawl gan gyflogeion beichiog:

*paid time off for antenatal care

absenoldeb mamolaeth

cyflog mamolaeth neu lwfans mamolaeth  

cael eu hamddiffyn rhag cael eu trin annheg, gwrthwahaniaethu a diswyddo

 

Nid yw ‘gofal cynenedigol’ yn golygu apwyntiadau meddygol yn unig - mae hefyd yn medru cynnwys dosbarthiadau cynenedigol neu rhianta os yw hyn wedi ei argymell gan feddyg neu fydwraig.

Nid yw cyflogwyr yn medru newid telerau ac amodau cytundeb y cyflogai heb eu caniatâd – os ydynt yn gwneud hyn, maent yn tramgwyddo’r cytundeb.  

Rhaid i gyflogwyr i roi cyfnod absenoldeb i gyflogeion beichiog ar gyfer gofal cynenedigol a thalu eu cyfraddau arferol. Mae’r hawl gan y tad neu bartner y fenyw feichiog i gael cyfnod di-dâl o’r gwaith er mwyn mynychu 2 apwyntiad cynenedigol.

 

Afiechydon sydd yn ymwneud â beichiogrwydd

Bydd absenoldeb mamolaeth neu Cyflog Mamolaeth Statudol yn cychwyn yn awtomatig os yw’r cyflogai i ffwrdd o’r gwaith yn sgil salwch sydd yn ymwneud â’r beichiogrwydd yn y 4 wythnos cyn bod disgwyl bod y babi yn cael ei eni - nid oes ots a yw hyn wedi cytuno ai peidio.

 

Absenoldeb mamolaeth gorfodol

Os nad yw’r cyflogai ar Absenoldeb Mamolaeth Statudol, rhaid cymryd 2 wythnos i ffwrdd wedi i’r babi gael ei eni – neu 4 wythnos os yw’n gweithio mewn ffatri.

 

Rhoi gwybod i’r cyflogwr am y beichiogrwydd  

Rhaid i gyflogeion rhoi gwybod i’w cyflogwyr am y beichiogrwydd o leiaf 15 wythnos cyn dyddiad geni’r babi.

Os nad yw hyn yn bosib (ee nid oeddynt yn gwybod eu bod yn disgwyl), rhaid dweud wrth y cyflogwr cyn gynted ag sydd yn bosib.  

Rhaid i’r cyflogai ddweud wrth y cyflogwr pan ei bod am ddechrau’r Absenoldeb Mamolaeth Statudol a Chyflog Mamolaeth Statudol. Nid yw cyflogeion yn medru cael amser i ffwrdd o’r gwaith am apwyntiadau cynenedigol tan eu bod wedi dweud wrth y cyflogwr am y beichiogrwydd.  

 

Iechyd a diogelwch ar gyfer cyflogeion beichiog  

Pan fydd y cyflogai yn dweud wrth y cyflogwr ei bod yn feichiog, bydd y cyflogwr yn asesu’r risg i’r fenyw a’i babi.

 

Mae risgiau yn medru cael eu hachosi gan:

Codi neu gludo pethau trwm, sefyll neu’n  eistedd am gyfnodau hir heb seibiannau digonol,  dod i gysylltiad gyda sylweddau  gwenwynig, oriau gweithio hir.

Pan fydd yna risgiau, dylai’r cyflogwr gymryd camau rhesymol er mwyn eu dileu e.e. drwy gynnig gwaith gwahanol i’r cyflogai neu newid oriau gwaith.  

Dylai’r cyflogwr wahardd y cyflogai ar gyflog llawn os nad yw’n medru dileu’r risgiau e.e. drwy gynnig gwaith amgen.